Ministerstwo Finansów przekazało samorządom wstępne kwoty subwencji ogólnej oraz dochody z tytułu udziału w podatkach PIT i CIT. Podano również wstępne kwoty potrzeb oświatowych na 2027 r. Szczegółowa analiza załączonych plików pozwala na odczytanie kwot wynikających z ponownego przeliczenia potrzeb oświatowych dla 2025 r. Przypomnę, że zgodnie z art. 36 ustawy o dochodach JST, potrzeby finansowe, w szczególności potrzeby oświatowe, ulegają corocznemu ponownemu przeliczeniu. Pierwsze takie przeliczenie właśnie za nami. Potrzeby oświatowe na 2025 r. były obliczane na bazie danych z 15 maja 2024 r. Zgodnie z art. 36 ustawy o dochodach JST do końca czerwca 2026 r. Minister Edukacji dokonał ponownego przeliczenia potrzeb oświatowych na rok 2025. Ustawa nie podaje szczegółów ponownego przeliczenia w zakresie częstotliwości pobierania danych z SIO. Wiemy już teraz, że Ministerstwo pobrało dane z ostatniego dnia każdego miesiąca począwszy od stycznia 2025 r. do grudnia 2025 r. Jeśli taka zasada będzie przyjmowana przy okazji ponownych przeliczeń następnych lat, to z perspektywy osób wprowadzających dane do SIO, należy szczególnie skupiać się na poprawności danych na koniec każdego miesiąca. Niezależnie od tego, skupiamy się również na poprawności danych na 15 czerwca.
Warto tutaj przypomnieć, że w drugiej połowie 2025 r. dokonano niestandardowej korekty finansowego standardu A oraz liczby uczniów przyjętych do niektórych wag, w związku z popełnionymi przez MEN błędami przy naliczeniu. W ostatnim kwartale 2025 r. dokonano podziału rezerwy na wzrost zadań oświatowych. Ponowne przeliczenie 2025 r. uwzględnia oba te efekty. Jeśli w wyniku ponownego przeliczenia kwota potrzeb oświatowych została wyliczona w wyższej wysokości niż z danych z 15 maja 2024 r. (uwzględniając przyjęte wtedy zwiększenia i zmniejszenia liczby uczniów), to o powstałą różnicę kwot powiększa się potrzeby oświatowe na 2027 r. Jeśli ponowne przeliczenie da niższą kwotę niż wynikająca z 15 maja 2024 r., to potrzeby oświatowe na 2027 r. zostały pomniejszone o różnicę między kwotą z 15 maja 2024 r. a kwotą z ponownego przeliczenia. Powyższy opis jest nieco uproszczony. Ściśle, przepisy mówią o łącznym efekcie ponownego przeliczenia dla wszystkich potrzeb i ich wpływie na różnicę między potrzebami finansowymi naliczonymi na 2027 r. i 2026 r.
Jednocześnie z ponownym przeliczeniem potrzeb oświatowych przeliczane są również inne potrzeby. W kontekście oświaty ważne są przeliczenia potrzeb uzupełniających, gdzie w określonych sytuacjach mogły one być na 2025 r. zwiększane tak, aby samorządy uzyskiwały założone wtedy minimum wzrostu dochodów. Oznacza to, że są takie samorządy, w których ponowne przeliczenie potrzeb oświatowych przyniosło wzrosty, ale ponowne przeliczenie potrzeb uzupełniających przyniosło spadki, w efekcie korzystny skutek z oświaty ulega pomniejszeniu lub wręcz wyzerowaniu. W omawianym przypadku mogło tak być, że gdyby potrzeby oświatowe były wyższe licząc z danych z 15 maja 2024 r., to potrzeby uzupełniające byłyby odpowiednio niższe.
Ponowne przeliczenie potrzeb oświatowych na 2025 r. przyniosło łączny wzrost potrzeb oświatowych na 2027 r. o 1 496 mln zł. Kwota powyższa składa się ze wzrostu potrzeb dla 53% samorządów o 2 226 mln zł i spadku potrzeb dla 46% samorządów na kwotę 730 mln zł. W przypadku 1% samorządów ponowne przeliczenie nie przyniosło żadnych zmian. W kilkunastu samorządach spadek potrzeb oświatowych w wyniku ponownego przeliczenia był znaczący i wynosił od 15% do nawet 22% wysokości potrzeb oświatowych naliczonych na 2027 r. Z drugiej strony, dla 11 samorządów wzrost potrzeb przekroczył 10% naliczonych potrzeb oświatowych na 2027 r.
